Een telefoontje naar 112 had de uitkomst kunnen veranderen

In 2021 vonden er 46 ongevallen plaats aan overwegen. Daarbij vielen helaas negen dodelijke slachtoffers en vijf gewonden. Dat is een verdubbeling van het aantal ongevallen ten opzichte van 2020, maar stabiel ten opzichte van 2019 en de jaren voordien die beter vergelijkbaar zijn.

Een voorbeeld om niet te volgen

In 2021 stelde Infrabel een aantal vermijdbare ongevallen vast, zoals op 10 december in Lede. Het is vrijdag 10 december 2021 om iets voor 19.30 u als een autobestuurder de overweg van de Wichelsesteenweg in Lede oprijdt. Het is donker en het miezert. Door te vroeg af te slaan, komt de auto naast het wegdek terecht en rijdt zich hopeloos vast op de sporen. De persoon achter het stuur probeert nog achteruit te rijden, maar de wielen slippen door op het natte wegdek. Omstaanders met goede bedoelingen helpen met takelen, maar de auto zit muurvast. Kostbare seconden tikken weg ... Ruim drie minuten na het vastrijden, springt het licht van de overweg plots op rood. De bellen rinkelen en de slagbomen gaan naar beneden. Een trein in aantocht! Iedereen gaat opzij. De treinbestuurder doet nog een noodremming, maar kan een aanrijding niet vermijden. Alsof het een speelgoedauto is, wordt de wagen weggekatapulteerd. Het wrak boort zich in de overwegsignalisatie aan de andere kant van de straat. Het is een mirakel dat er geen slachtoffers zijn, want dit had veel erger kunnen aflopen. De materiële schade is erg groot en het treinverkeer is meer dan 4 uur later pas volledig hersteld. De vaststelling van de specialisten van Infrabel is duidelijk. Een snelle reactie van de bestuurder of omstaanders en het onmiddellijk verwittigen van de hulpdiensten via tel. 112 hadden deze aanrijding met een geblokkeerde auto op de overweg kunnen vermijden.

Drie regels om in acht te nemen

Het is maar een voorbeeld van de vele ongevallen met vastgereden of geblokkeerde auto’s op overwegen die zich in 2021 voordeden. Daarom roept Infrabel alle weggebruikers op om bij een incident aan een overweg de drie gouden regels te volgen:

  1. Breng jezelf eerst in veiligheid en verlaat de sporen.
  2. Verwittig de hulpdiensten via tel. 112 om het treinverkeer stil te laten leggen.
  3. Bepaal waar je bent en maak gebruik van de ‘identiteitskaart’ op de overwegpalen. Deze sticker bevat nuttige info, zoals het nummer van de spoorlijn en overweg, de straatnaam en gemeente, die de hulpdiensten moeten doorgeven aan de verkeersleiding van Infrabel.

Ongevallen gebeuren het vaakst met een voertuig, een buurtbewoner en in de herfst

Van de 46 ongevallen in 2021 gebeurden er 33 op spoorlijnen buiten het havengebied en 13 op goederenlijnen in havengebied. Bij 37 ongevallen (80%) was een wegvoertuig betrokken, waarbij 4 doden vielen. 7 ongevallen (15%) gebeurden met zwakke weggebruikers met 5 dodelijke slachtoffers (3 fietsers en 2 voetgangers). De 2 resterende ongevallen (5%) waren een aanrijding met een obstakel. Het aantal ongevallen is vorig jaar verdubbeld (46) ten opzichte van 2020 (23). Dat komt deels door de coronacrisis met een daling van het aantal voertuigen op de wegen en het toegenomen telewerken als gevolg. Als je vergelijkt met 2019 (45) en de jaren voordien, zit het aantal ongevallen ongeveer op hetzelfde niveau. Wat ook opvalt bij analyse van de cijfers is de toename van het aantal ongevallen in de herfst, met liefst 18 ongevallen in oktober, november en december. Een ander markant feit is dat ‘de ongevallen buiten havengebied’ voornamelijk (bijna 70%) gebeuren met buurtbewoners die in de omgeving van de overweg wonen en foutief denken dat hun niets kan overkomen.

Respecteer de verkeersregels en wees voorzichtig

Het niet respecteren van verkeersregels (en de signalisatie: rode lichten, slagbomen, bel) blijft de hoofdoorzaak (+/- 50%) van ongevallen aan overwegen en vormt een probleem in onze samenleving. Bijna even belangrijk is onvoorzichtig gedrag (+/- 40%) van weggebruikers die de overweg nog proberen over te steken terwijl de verkeerssituatie dit niet meer toelaat of die fout afdraaien en zich vastrijden. Ten slotte is er de impact van de weersomstandigheden (ongeveer 10%), zoals regen, mist of zon, waardoor de situatie aan de overweg niet goed wordt inschat.

Controleacties en sensibilisering

Infrabel werkt samen met de spoorwegpolitie, lokale politie en Securail aan controleacties rond bewustmaking van de verkeersregels aan overwegen. Daarnaast zet Infrabel in op sensibilisering. Zo worden er schoolkalenders en spelboekjes met spoorveiligheidstips in scholen en tijdens verkeersdagen verdeeld.

Sinds 2005 zijn er 422 overwegen minder

In 2021 werden 14 overwegen afgeschaft en kwamen er 2 overwegen in havengebied bij. Het Belgisch spoornet is een van de drukste in Europa. Op 1 januari 2022 telde het maar liefst 1 650 overwegen. Sinds de oprichting van Infrabel in 2005 zijn er 422 overwegen minder op het Belgische spoornet. Waar mogelijk wil Infrabel overwegen vervangen door mobiliteitsalternatieven, zoals bruggen, tunnels, parallelwegen en fietspaden, in nauw overleg met de lokale overheden. Infrabel voert ook vernieuwingswerken uit en verbetert de signalisatie en zichtbaarheid van overwegen in samenspraak met de wegbeheerder. In Dendermonde werden de eerste roodlichtcamera’s aan een overweg in gebruik genomen in het kader van een proefproject. In 2021 heeft Infrabel ongeveer € 39 miljoen geïnvesteerd, met tussenkomst van Europese subsidies, in de vervanging en vernieuwing van de overwegen. Samen met de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer werkt Infrabel stapsgewijs verder aan een nog hogere veiligheid van de overwegen.

Dagelijks 1.18 u aan vertragingen in 2021, een nieuwe vermindering

Behalve de menselijke drama’s veroorzaakten de incidenten aan overwegen ook storingen en vertragingen voor het treinverkeer. In 2021 waren er 311 incidenten, nl. ongevallen, voorvallen zoals een afgereden slagboom of bovenleiding of verkeersongevallen vlakbij een overweg, die samen voor een vertraging van 28 411 minuten hebben gezorgd. Dat is gemiddeld 1.18 u vertraging per dag, een vermindering in vergelijking met 2020 toen er 316 incidenten met gemiddeld 1.30 u vertraging per dag waren en ook een verdere daling ten opzichte van 2019 en de vorige jaren.

Meer info? 
www.infrabel.be

Gepubliceerd op woensdag 2 feb 2022 om 08:00